برای مشاهده بهتر مطالب سایت از مرورگر فایر فاکس یا کروم استفاده کنید.

سؤال: معنای جمع بین الصلاتین در فقه مذاهب چیست؟ - موسسه آموزشی پژوهشی مذاهب اسلامی

سؤال: معنای جمع بین الصلاتین در فقه مذاهب چیست؟

جواب: معناى جمع آن است كه نمازهاى ظهر و عصر و نمازهاى مغرب و عشا را همراه با يكديگر بخوانند و اين جمع بر دو قسم تقسيم مى ‏شود؛ جمع حقيقى و جمع صورى. جمع حقيقى آن است كه نماز اول را در وقت نماز دوم بخواند يا نماز دوم را در وقت نماز اول بخواند. جزيرى در معناى جمع حقيقى مى ‏نویسد:

هو ان يجمع المصلى بين الظهر و العصر تقديماً فى وقت الظهر بان يصلى العصر مع الظهر قبل حلول وقت العصر او يجمع بينهما تأخيراً بان يؤخر الظهر حتى يخرج وقت و يصلى العصر فى وقت العصر و مثل الظهر و العصر و المغرب و العشاء فيجمع بينهما تقديماً و تأخيراً؛[1]

جمع حقيقى آن است كه نمازگزار بين ظهر و عصر به صورت تقديمى در وقت ظهر جمع نمايد، بدين صورت كه عصر را همراه با ظهر، و پيش از فرا رسيدن وقت عصر بخواند، يا آن‏كه بين آنها به صورت تأخيرى جمع كند، بدين ترتيب كه نماز ظهر را چنان تأخير اندازد تا وقتش خارج شود و آن را همراه با نماز عصر و در وقت عصر بخواند. پس مانند نماز ظهر و عصر و مغرب و عشاست كه بين آن‏ها جمع تقديمى و تأخيرى صورت گيرد.

جمع صورى آن است كه نماز اول را در آخر وقتش خوانده، و بلافاصله نماز دوم را در اول وقتش بخواند، جزيرى مى ‏گويد:

بان يصلى الظهر فى آخر وقتها الاختيارى و العصر فى اول وقتها الاختيارى و يصلى المغرب قبل مغيب الشفق و العشاء فى اول مغيبه و ليس هذا جمعاً حقيقاً لوقوع كل صلاة فى وقتها و هو جايز من غير كراهة؛[2]

جمع صورى آن است كه نمازگزار، نماز ظهر و عصر را در آخر وقت اختيارى، و نماز عصر را در ابتداى وقت اختيارى خوانده شود و نماز مغرب را اندكى پيش از پنهان شدن شفق بخواند، و نماز عشا را در آغاز پنهان شدن شفق به جا آورد و اين مورد، جمع حقيقى نيست؛ زيرا هر نمازى در وقت خودش واقع شده و اين بدون كراهت جايز است.

جمع حقيقى خود بر دو قسم است: جمع تقديم و جمع تأخير. جمع تقديم آن است كه نماز دوم، در وقت نماز اول خوانده شود و جمع تأخير آن است كه نماز اول را به تأخير انداخته و در وقت نماز دوم بخواند.

 

[1]. الفقه على المذاهب الاربعه، ج 1، ص 483.

[2]. همان، ص 484.