برای مشاهده بهتر مطالب سایت از مرورگر فایر فاکس یا کروم استفاده کنید.

سؤال: سنت در معنای لغوی و اصطلاحی در چه معنایی استعمال شده است؟ - موسسه آموزشی پژوهشی مذاهب اسلامی

سؤال: سنت در معنای لغوی و اصطلاحی در چه معنایی استعمال شده است؟

جواب:سنّت در معنای لغوی خویش، یعنی طریقه و روش، كه از دیرباز و قبل از اسلام در اشعار جاهلیت به كار رفته است.[1] در قرآن و احادیث نیز سنّت به همان معنای لغوی خویش به كار رفته است. لفظ سنّت در قرآن اغلب در معنای مثبت به كار رفته است؛ مثل: «فلن تجد لسنة الله تبدیلا و لن تجد لسنّة الله تحویلا»،[2] «سنّة مَن قد ارسلنا من قبلك مِن رسلنا»[3] و می‌توان گفت كه از لفظ سنّت، بار معنایی مثبت برداشت می‌شود.

در حدیث معتبر «هر كس سنّت نیكویی در اسلام پایه گذاری كند، اجر آن سنت و پاداش كسانی كه به آن عمل می‌كنند، برای اوست و هر كس سنّت سیئه‌ای در اسلام بنیان نهد، وزر و گناه آن عمل و گناه هر كس كه به آن عمل می‌كند بر گردن اوست...»،[4] نیز سنّت در معنای لغوی خویش به كار رفته است.

سنّت درمعنای اصطلاحی آن، معانی مختلفی دارد.

1. سنّت به معنای مستحب كه عمل به آن ثواب دارد، ولی ترك آن عقاب ندارد، كه در فقه به كار می‌رود.

2. سنّت به معنای عملی كه مطابق عمل صاحب شرع است. در مقابل این لفظ، بدعت است، كه خود بدعت نیز تقسیماتی دارد.

3. سنّت به معنای آثار رسیده از پیامبر(صلی الله علیه وآله)، صحابه و تابعین كه در قرن نخستین استعمال می‌شد و معنای موسعی داشت.

4. سنّت به معنای «قول و فعل و تقریر پیامبر(صلی الله علیه وآله)» در نزد اهل سنّت و «قول و فعل و تقریر معصوم» نزد شیعه، كه یكی از ادّله اربعه استنباط است.

5. سنّت به معنای «حقایق همه جایی و همیشگی» یا «حكمت جاویدان». این اصطلاح در قرن اخیر ایجاد شده و ربطی به اهل سنّت و اسلام ندارد.[5]

 


[1]. معلقات سبع، معلقه لبيد، بيت 83.

[2]. سوره فاطر آيه 43.

[3]. سوره اسراء، آيه 77.

[4]. صحيح مسلم، حديث 1017، ج2، ص584، انتشارات دار ابن‌حزم.

[5]. ر.ك: دائرةالمعارف فارسي، مصاحب، ذيل مدخل سنّت؛ نيز كتاب حكمت جاويدان.