جاهلیت در نگاه سلفیه جهادی و اثرات سوء آن بر جهان اسلام

مقدمه در این چهارده قرن، گروه‌های بسیاری با ادعای داشتن تفسیر صحیح از اسلام روی کار آمده‌اند و هر یک با مبانی و تفسیر خاص خود از اسلام شروع به تبلیغ آن کرده‌اند. در قرون اخیر، پیدایش این‌گونه افراد و گروه‌ها شکل منسجم‌تر و شتاب‌زده‌تری به خود گرفته است. می‌توان گفت افرادی چون محمد بن عبدالوهاب در بُعد عقاید، و پس از او گروه‌های افراطی و رادیکالی که تحت تأثیر افکار محمد بن عبدالوهاب و سید قطب بوده‌اند، همچون گروه التکفیر والهجرة، گروه جماعة اسلامیة و جماعة الجهاد در مصر و در ادامه گروه‌های القاعده و داعش با تفسیر خاص ...

شباهت وهابی ها با خوارج

از نظر محققان، مسلک وهابیت شباهت زیادی با مسلک خوارج دارد و چنین می‌نماید که کیش وهابی ادامه تاریخی فکر خارجی‌گری و اندیشه خوارج است. و می‌دانیم که فرقه خوارج در جنگ صفین از جریان حکمیّت پیدا شد که خود داستان مفصلی دارد ریشه اصلی و پایه اعتقادات خوارج را چند چیز تشکیل می‌دهد: 1. تکفیر علی(علیه السلام) و عثمان و معاویه و اصحاب جمل و اصحاب تحکیم، به طور کلی کسانی که به حکمیت رضا دادند. 2. تکفیر کسانی که قائل به کفر کسانی که یادآور شدیم، نباشند. 3. ایمان تنها عقیده قلبی نیست، بلکه عمل به اوامر و ...

تبرک از دیدگاه کتاب صحیح بخاری و تطبیق آن با رویکرد وهابیت

مقدمه پس از قرآن کریم، صحیح بخاری مهم‌ترین کتاب نزد اهل‌سنت با تمام گرایش‌های مختلف فقهی و کلامیِ آنهاست و هیچ کتابی به مقبولیت آن نمی‌رسد. عموم اهل‌سنت از مخالفت با کتاب صحیح بخاری پرهیز می‌کنند؛ ولی دیدگاه وهابیان در موارد متعددی با آن تعارض دارد. یکی از این موارد، تبرک است که در کتاب صحیح بخاری روایاتی مبنی بر رواج آن در میان صحابه نقل شده است؛ اما وهابیان، آن را در اکثر موارد، نامشروع می‌دانند. این نوشتار، با توجه به جایگاه کتاب صحیح بخاری در بین اهل‌سنت، مشروعیتِ تبرک در این کتاب را بررسی می‌کند و ضمن احصای ...

ماهیت تقریب از دیدگاه اخوان‌المسلمینِ ایران و اندیشمندان آن؛ پلورالسیم یا تولرانس؟

مقدمه «تقریب» یکی از موضوع‌های کلیدی در حوزۀ فِرَق و ادیان است. محور بحث این است که اولاً: مراد از تقریب چیست؟ و ثانیاً: این معنای تقریب، بر چه مبناهایی استوار است؟ ازاین‌رو، تبیین اندیشۀ فِرَق و ادیان و حتی جنبش‌های مختلف در حوزۀ تقریب و بیان نقاط‌ ضعف و نقاط‌ قوتِ آن، از مباحث مورد‌اهتمامِ پژوهشگرانِ عرصۀ فِرَق و ادیان است. از جمله گروه‌های اسلامیِ فعال در عرصۀ تقریب «جماعت دعوت و اصلاحِ ایران» است. این گروه که به‌لحاظِ فکری خود را وام‌دارِ جنبش اخوان‌المسلمین می‌داند،[1] بر تقارب هرچه بیشترِ پیروان مذاهب تأکید داشته و آن را امری ضروری ...

جنايات وهابيت در طول تاريخ

1. قتل و غارت وهّابيّان در منطقه نجد: محمّد بن عبد الوهّاب با اعلام جهاد عليه مسلمانان به اتهام كفر، شرك و بدعت، اعراب باديه نشين را تحريك كرد و به كمك ابن سعود، لشكرى فراهم ساخت و با حمله به شهرها و روستاهاى مسلمان نشين، مردم را به خاك و خون كشيد و اموال آنان را به عنوان غنايم جنگى غارت نمود[1]. در اين بخش به چند نمونه از كشتار بى‏رحمانه وهّابيّت كه در منطقه نجد و اطراف رياض انجام گرفته، اشاره مى‏كنيم. الف: كشتار مسلمانان و قطع نخل‏ها و غارت مغازه ‏ها: ابن بشر عثمان بن عبد اللّه، ...

سیری در تاریخ وهابیان (حرکت وهابی ها به سوی مکه)

حرکت وهابی‌ها به سوی مکه(1217) سعود با سرعت زیاد رو به سوی حجاز نهاد و با ابن‌شکبان و یارانش در راه ملاقات نموده آنان را نیز با خود برگردانید وقتی که به «العییناء» (قریه‌ای که در سه منزلی مکه واقع است) رسیدند، مردم مکه و زائران خانه خدا که از رسیدن وهابی‌ها مطلع شدند، سخت به وحشت افتادند به خصوص این که از اوضاع دلخراش مردم طائف مطلع گشتند. در میان حجاج آن سال سلطان بن‌سعید، امام مسقط، نقیب مکلی و امیر حجاج شامی عبدالله پاشا و سرپرست زائران مصری، عثمان بیک قرجی و به همراه آنان سپاهیان زیادی حضور ...

نگاهی بر وهابیت / زندگی شیخ محمد بن عبدالوهاب

مؤسس فرقه وهابیت، محمد بن عبدالوهاب است که در سال 1115ق (1703م) در شهر العیینه متولد شد و در 1206ق (1794م) درگذشت. وی در خانواده‌ای اهل علم متولد شد، پدر او قاضی شهر عیینه و عالمی دینی بوده و نیاکان محمد بن عبدالوهاب همگی بر مذهب احمدبن حنبل بوده‌اند؛ لذا محمدبن عبدالوهاب نیز از همان آغاز که تعلّم دینی را در خانواده شروع کرد، بر همان مذهب حنبلی به تحقیق و تلمّذ پرداخت (حسین خَلَف، 5556). پس از مدتی وی به شهرهای دیگری از جمله مکه و مدینه سفر کرد. از آنجا که وی در مدینه منکر استغاثه مردم به ...

سلفيان [و سلفى گرى]

منظور ما از سلفيه همان كسانى اند كه خود را به سلف منسوب كرده اند؛ گرچه در برخى از انديشه هاى آنان كه به مذهب سلف نسبت داده اند، مناقشه خواهيم كرد. آنان در قرن چهارم هجرى ظهور كردند و از حنبليان بودند و چنين مى پنداشتند كه تمام آرايشان به امام احمد بن حنبل منتهى مى شود ــ همان كسى كه اعتقادهاى سلف را زنده كرد و در راه آن جنگيد ــ سپس در قرن هفتم ظهور تازه يافتند و شيخ الاسلام ابن تيميّه آن را دوباره زنده كرد و در فراخوانى به آن، دو چندان كوشيد و مسائل ...

واکاوی نقش غرب در گسترش جریان‌های تکفیری

مقدمه استعمار ملت‌های مستضعف، به خصوص ملت‌های کشورهای ثروتمند از لحاظ منابع و ذخایر، از دیرباز به گونه‌های متعددی رخ نموده است. یکی از این موارد، ایجاد یا تشدید جنگ‌های داخلی و غارت ثروت­ها و منابع یک کشور در عوض فروش تسلیحات به طرف­های درگیر است که غارت ثروت، تخریب زیرساخت‌ها و عقب­مانده نگه داشتن آن کشور و ملت، بهانه‌ای برای حضور فیزیکی در آن کشور است. این که مسبب تمامی جنگ‌های داخلی در کشورهای جهان سوم، غرب دانسته شود، کمی اغراق­آمیز می‌نماید. حقیقت این است که در بسیاری موارد، خودِ زمینه‌های قومی، نژادی و حتی مذهبی موجود در این ...

درآمدی بر جریان فکری لیبرال‌های سعودی

مقاله درآمدی بر جریان فکری لیبرال‌های سعودی منبع : مجله سراج منیر شماره 22 نويسنده : محسن عبدالملکی – دانشجوی دکتری وهابیت‌شناسی دانشگاه ادیان و مذاهب اسلامی. مقدمه جامعه عربستان سعودی در دهه­های پایانی قرن بیستم و آغاز قرن بیست و یکم، شاهد رویش جریان­های فکری جدیدی بود؛از جمله جریان­های نوپدید در عربستان،جریان لیبرالیسم است که طی سال­های اخیر با مباحث و حواشی پرمناقشه­ای همراه بوده است. این جریان شاید از بدنه اجتماعی قوی برخوردار نباشد؛ اما در میان نویسندگان و مسئولان به ویژه خانواده پادشاهی، حامیان فراوانی دارد؛ از این رو بررسی و تحقیق در این باره و سنجش ...