• یکشنبه، ۲۹ دی ۱۳۹۸
  • الأحد، 23 جماد أول 1441
  • Sunday, 19 January 2020

سؤال: سلفيه در شبه‌قاره هند توسط چه کسی رواج یافت؟

سؤال: سلفيه در شبه‌قاره هند توسط چه کسی رواج یافت؟

جواب: گرايش سلفي در هند توسط شاه ولي‌الله دهلوي رواج يافت. شاه ولي‌الله دهلوي[1] در سال 1114ق در هند به دنيا آمد. نزد پدرش شاه عبدالرحيم دهلوي تلمذ كرد و در سال 1143ق به حجاز رفت و چهارده ماه نزد اساتيد مكه و مدينه با افكار ابن‌تيميه آشنا گرديد.

در سال 1145 و به هند بازگشت و تا هنگام مرگش در سال 1176ق به تدريس و تأليف پرداخت. وي كتابي به نام رسالة التوحيد دارد كه برخي تأثيرات ابن‌تيميه را مي‌توان در آن ديد .

شاه ولي‌الله دهلوي باب اجتهاد را كه از مدت‌ها پيش بسته شده بود در هند باز كرد و در اين موضوع به سخنان ابن‌تيميه و ابن‌قيم استناد نمود. شاه ولي‌الله برخي از اجتهادات ابن‌تيميه را پذيرفت و توجه زياد به مشايخ و اولياي الاهي را مورد نقد قرار داد و گرايش به حديث را با تدريس موطأ مالك در هند احيا كرد.

تفكر شاه ولي‌الله بر دو مبنا استوار بود:

1. سلفي‌گري و توجه به سلف بر اساس رد شرك با تكيه بر قرآن و حديث بر مبناي نظريه سلفي‌گري؛

2. اجتهاد و فقه مقارن،‌ او معتقد بود كه براي مسائل مربوط به اعتقادات يا آيين و مراسم مي‌توان از احكام و فتواي چهار مكتب اصلي فقهي تبعيت كرد. اين اعتقاد او، برگرفته از تفكرات ابن‌تيميه بود؛

شاه ولي‌الله به بعضي از اعمال صوفيان ايراد مي‌گرفت، در مسئلة شرك و شفاعت همچون محمد بن‌عبدالوهاب، توسل به پيامبران و اولياء‌الله را جايز نمي‌دانست و نسبت به شيعيان سخت‌گير بود؛ اما نسبت به اهل‌بيت(علیهم السلام) ارادت خاصي داشت.[2]

[1] . شاه ولی‌الله محدث دهلوی (۱۱۱۴ ق./۱۷۰۳ م. – ۱۱۷۶/۱۷۶۲) فرزند عبد العزیز دهلوی عمری از علمای بزرگ شبهه قاره است. از وی آثاری در فقه و حدیث باقی مانده است که یکی از این آثار کتابی سخیف با نام تحفه اثنی عشریه در رد عقاید شیعه است.شاه ولی‌الله دهلوی به زبان‌های فارسی و عربی می‌نوشت.

فرقه دیوبندی نیز ریشه در اندیشه‌های شاه ولی‌الله دهلوی دارند. نهضت شاه ولی در آغاز به منظور اصلاح اندیشه‌های دینی و خرافات‌زدایی ایجاد شد. پس از او پسرش شاه عبدالعزیز (۱۷۴۶- ۱۸۲۴) و نوه‌اش شاه اسماعیل (۱۷۸۱- ۱۸۳۱) آن را به یک جریان سیاسی و جنبش اجتماعی در هند مبدل کردند. این جریان در برابر استعمار بریتانیا بر هند موضع سیاسی تند اتخاذ نمود و به همین دلیل هوادارانی زیادی را به دست آورد. گسترش نفوذ این جریان موجب شد که در نیمه سدهٔ نوزدهم میلادی یکی از علمای برجسته پیرو مکتب شاه ولی‌الله، شخصی به نام «محمد قاسم نناطاوی» درسال ۱۲۴۸ هجری (۱۸۶۷م) مدرسه معروف به « دیوبندی» را درایالت «اوتارپرادش» بنیاد کند.

بزرگان مدرسه دارالعلوم دیوبند، شاه ولی‌الله دهلوی را بزرگ طریقت خود می‌دانند و در اصول عقاید از شیخ محمد قاسم نناطاوی، و در فروع از شیخ رشید احمد گنگوهی تقلید می‌کنند.

الفوز الکبیر فی اصول التفسیر که به فارسی نوشته شده از مشهورترین آثار شاه ولی‌الله است. ترجمه‌ای که او از قرآن به فارسی کرده‌است فتح‌الرحمان نام دارد.

[2]. رک: سلفیه و تقریب، مهدی فرمانیان، هفت آسمان، شماره 47، پائیز، 1389.

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*

code