• دوشنبه، ۲۷ آبان ۱۳۹۸
  • الإثنين، 20 ربيع أول 1441
  • Monday, 18 November 2019

سؤال: کتاب تحفه اثنی عشریّه نوشته کیست و رویکرد آن چگونه است؟

جواب: کتاب «تحفه اثنا عشریه»، در اوایل سده ی سیزدهم هجرى در نقد و ردّ آراء و باورهاى شیعى نگارش یافته و می توان گفت پُرآوازه ‏ترین اثر در این زمینه در شبه قارّه هند است.

مؤلف این کتاب، شاه عبدالعزیز محدث دهلوی(م:1239)،[1] ملقب به «سراج الهند» است. پدر وی شاه ولی الله دهلوی بوده که تبارش با سى و یک پشت به خلیفه ی دوم «عمر بن الخطّاب» مى‏ رسد.

محدث دهلوی این کتاب را به زبان فارسی نوشت که در زمان حیات وی در سال 1227 هجرى توسط غلام محمد بن محيى الدين اسلمى، به زبان عربی ترجمه شد و در سال 1300 هجرى نیز محمود شكرى آلوسى،[2] در بغداد، به اختصار نسخه ی عربی آن پرداخت و آنرا (المنحة الالهية) تلخيص ترجمة التحفة الاثنى عشرية ناميد. محمود شکری در مقدّمه ی این کتاب، آنرا به سلطان عبد الحميد خان بن سلطان عبدالحميد خان عثمانى تقديم داشت، و وى رابا الفاظ عجیبی ستود: و قدّمته لاعتاب خليفة اللَّه فى ارضه، و نائب رسوله- عليه الصلوة و السلام- فى احياء سنته و فرضه ….اما نظر به كمى وسيله ی طبع، و نيز برخى محدوديّتهاى سياسى كه در آن وقت، از طرف حكومت عثمانى برقرار بود، از چاپ و انتشار این کتاب در كشور عراق جلوگيرى شد؛ اما در نهایت در هندوستان و شهر بمبئي كه تحت نفوذ اجانب بود و نسبت به نشر اين گونه کتابها زمینه مناسب وجود داشت در سال 1301 این کتاب انتشار یافت و پس از آن نیز در مصر به وسيله ی مدير جامعة الازهر به چاپ می رسد .[3]

صاحب عبقات الانوار درباره ی نویسنده «تحفه اثنی عشریّه» می‌نویسد: «وی در این کتاب عقاید و آرای شیعه را به طور عموم و فرقه ی اثناعشریه را به طور خصوص، در اصول و فروع و اخلاق و آداب و تمامی معتقدات و اعمالشان، به عباراتی خارج از نزاکت و کلماتی بیرون از آداب و سنن مناظره و به شیوه کتب نوآموزان که به خطاب نزدیک تر است تا به برهان مورد حمله و اعتراض قرار داده… کتاب را مملو از افتراآت و تهمت‌های شنیعه ساخته است»..[4]

به هر حال كتاب تحفه با تحوّلات و انتشار متعدد در ايجاد اختلاف بين مسلمين، و تيره ساختن روابط فرق اسلامى نسبت به يكديگر، و بالاخرة تحريك حسّ بد بينى و عصبيت أهل سنت عليه جامعه شيعه، تدوین یافت که در این زمینه نیز بسيار مؤثر بوده است.

[1].سال تولد وی به حروف ابجد «غلام حلیم» است.

[2]. سيد محمود شكري آلوسي فرزند سيد عبدالله بهاء الدين آلوسي و نوه سيد محمود آلوسي صاحب تفسير روح المعاني في تفسير القرآن العظيم است که گرایش سلفی داشته است.

[3]. مختصر التحفة الإثني عشرية: تأليف شاه عبدالعزيز غلام حكيم الدّهلوي، اختصره وهذبه السيد محمود شكري الألوسي، تحقيق: محبّ الدين الخطيب، المطبعة السلفية، القاهرة، 1373هـ.

[4]. عبقات الانوار- حديث ثقلين چاپ اصفهان ج 6 ص 1198.

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*

code