• سه شنبه، ۱۲ مرداد ۱۴۰۰
  • الثلاثاء، 24 ذو الحجة 1442
  • Tuesday, 3 August 2021

پرسش: آيا با وجود برهان وحى، دليل عقلى مردود نيست؟ با اينكه بسيار می شود كه عقل، در احكام خود اشتباه می كند؟

“پاسخ : اولا: همين سخن، استدلالى است عقلى؛ ثانياً: صرف اينكه احياناً می ‏بينيم كه عقل در حكمی كه كرده دچار اشتباه شده، باعث نمی ‏شود كه ما احكام عقلى را بكلى مردود بدانيم، چون بسيار می ‏شود كه حواس ظاهرى ما در تشخيص محسوسات اشتباه می ‏كند، مثلا چشم ما آتش گردان را به صورت يك دايره می ‏بيند، و اين معنا را باعث آن نمی ‏دانيم كه نسبت به تشخيص حواس خود بدگمان شويم، و به كلى آن را باطل و بى‏اعتبار بدانيم، بلكه هر زمان نسبت به صحت تشخيص يكى از آن حواس خود اطمينان پيدا كرديم، ...

پرسش: ازدواج فرزندان آدم – عليه السلام – ممكن است به چه صورت بوده باشد؟ و يا به چه صورت بوده است؟

“پاسخ : اگر سؤال، به طريق اول باشد يعنى بخواهيم بدانيم كه چه جور ممكن است بوده باشد، جوابشش خيلى روشن است براى اينكه خدايى كه چند سال قبل، خود آدم و حوا را از خاك آفريد برايش امكان داشت كه همسرانى از خاك براى پسران و دختران او خلق كند. [1] و اگر به طريق دوم باشد يعنى بخواهيم بدانيم كه از نظر تاريخ و روايات چه جور بوده در پاسخ می ‏گوييم: آنچه از ظاهر آيه شريفه: «و بث منهما رجالا كثيراً و نساء؛ [2] و از آن دو تن خلقى بسيار در اطراف عالم از مرد و ...

پرسش: پيرامون توحيد افعالی توضيحى بدهيد؟

“پاسخ : توحيد افعالی اين است كه ما در جهان به جز يك مدبر كه نظم جهان به نيروى لايزال وى اداره مى‏ شود معتقد نباشيم و تنها او را مستقل در تأثير دانسته و تأثير عوامل و علل و اسباب را در جهان به اراده و مشيت او بدانيم؛ چنانكه قرآن مجيد مى‏ فرمايد: «يا ايهاالنّاس أنتم الفقراء الى اللَّه و اللَّه هو الغنى الحميد»؛ شما به خدا نيازمند و تنها خداست كه بى‏ نياز ستوده است. بنابراين هر موجودى در هر لحظه و در هر كار نيازمند به خدا است و اگر در زندگى انسان از اسباب و ...

پرسش: آيا خداوند در قيامت ديده می شود؟

“پاسخ : براى اينكه پاسخ اين سؤال به خوبى روشن شود، بحث را در سه قسمت تعقيب می ‏كنيم: 1. چيزهايى به چشم ديده می ‏شوند كه جسم باشند و چون خداوند جسم نيست با چشم ديده نمی ‏شود و اينكه می ‏گوييم خدا جسم نيست دليلش خيلى واضح است زيرا اگر خدا جسم باشد احتياج به مكان دارد و كسى كه احتياج داشته باشد مانند ساير مخلوقات بايد دست نياز به سوى خداى بى‏نيازى دراز كند تا نياز او را برطرف سازد و به عبارتى كوتاه نيازمند بودن با خدا بودن سازش ندارد. 2. وقتى با برهان عقلى ثابت ...

پرسش: چرا برخی عقيده به عادل بودن خداوند ندارند؟ در صورتيكه بسيارى از آيات قرآن دليل بر عدالت خداى پاك است؟

“پاسخ : عدالت خداوند يكى از مسائلى است كه ريشه ‏ى قرآنى دارد و آيات فراوانى در قرآن مجيد بر آن دلالت می ‏كند و عقل نيز در اين مورد حكم قطعى دارد؛ زيرا ستم كردن، معلول يكى از اين عوامل است: 1- جهل، يعنى چون نمی ‏داند فلان كار ظلم است آنرا انجام می ‏دهد. 2- و يا چون نمی ‏داند ظلم قبيح و زشت است انجام می ‏دهد. 3- نياز و احتياج؛ يعنى چون ستمگر نيازمند به چيزى است براى بدست آوردن آن, دست به ظلم می ‏زند. 4- و يا می ‏خواهد به اين وسيله از كسى ...

پرسش: آيا خداوند می توانست بشر را بهتر از اين خلق كند؟ اگر می توانست چرا نكرد و اگر نمی توانست چگونه می گوييم خدا قادر است؟

“پاسخ : هنگاميكه با دليل‏ هاى بسيار و گوناگون, وجود خدا و صفات كمال او ثابت شد يعنى معلوم شود كه آفريدگار جهان از هر حيث كامل است و هيچ نقصى در وجود او راه ندارد، پاسخ اين قبيل سؤال‏ها خيلى واضح می ‏گردد زيرا به طور يقين می ‏توانيم بگوييم كه خداى قادر و حكيم هر چه مصلحت و حكمت ايجاب می ‏كرده خلق نموده است و به هر مخلوقى آنچه صلاح و مصلحت او بوده، عطا فرموده است، كه گفت: هر چيز كه هست آنچنان می ‏بايد * آنچيز كه آنچنان نمی ‏بايد نيست بنابراين، بايد بگوييم نظام ...

پرسش: آيا علم خدا به افعال بندگان با مختار بودن آنها سازش دارد؟

“پاسخ : البته خداوند بر همه كارهاى بندگان آگاه است حتى قبل از آنكه آن كار وجود خارجى پيدا كند و انسان در فكر آن باشد باز خدا آنرا می ‏داند. «يعلم خائنة الاعين وما تخفى الصّدور»؛[1] خدا حركت خيانت‏ آميز ديدگان را و آنچه در سينه ‏ها نهان است می ‏داند. اين مطلب صحيح است ولكن اينكه پس كارهاى خوب و بد به دست ما نيست صحيح نيست چون آگاهى و علم خدا نسبت به كارهاى جزئى و كلى ما منافاتى با اراده و اختيار ما ندارد. اعمال خوب و بد ما به اراده خود ما انجام می ‏گيرد ...

پرسش: عدالت خدا را ثابت كنيد؟

“پاسخ : كسي كه به ديگرى ظلم می ‏كند: 1. يا نمی ‏داند كاري كه نسبت به ديگرى انجام می ‏دهد ظلم است يا زشتى ظلم را نمی ‏داند، در اين صورت ستم كردن آن شخص نتيجه ندانستن اوست و خداوند نسبت به همه چيز داناست پس از اين جهت به كسى ظلم نمی ‏كند. 2. يا می ‏داند ولى نيازى دارد و می ‏خواهد با تجاوز نسبت به ديگران نياز خود را برطرف سازد، بديهى است كه خداوند نياز به هيچيك از آفريده‏ هايش ندارد و تمام مخلوقات, نيازمند به ذات مقدس او می ‏باشند. 3. و يا ستم ...

پرسش: معصومين چگونه معصوم شده اند؟ آيا خداى تعالى عده اى را انتخاب كرده و آنان را به هدايتى خاص مختص نموده تا معصوم باشند؟ و يا اينكه در اثر اعمال و رفتار خودشان معصوم شده اند؟ و اگر چنين است آيا ديگران نيز می توانند به اين مقام برسند؟

“پاسخ : در اينكه انبياء و امامان بايد به حكم عقل, معصوم از گناه و خطا باشند هيچ حرفى نيست؛ زيرا اگر جز اين باشد غرض از بعثت انبيا و نصب امامان نقض می ‏شود. چون رهبرى غير معصوم براى غير معصوم, عصا كشى كورى است براى كور ديگر، ولى چيزى كه هست بايد دانست اين قسم, هدايت تكوينى و بيرون از اختيار نيست، و نظير هدايت كرات آسمانى در حركت و نور دادن و نور گرفتن آنها، و هدايت گياهان و درختان در گرفتن هر يك مواد غذايى مناسب خود را از زمين و بخشيدن هر يك اثر خاص ...

پرسش: در مورد ولايت فقيه و كلا خود ولايت با اين كه صحبتهاى زيادى شنيده ام ولى می خواهم برايم به تفصيل توضيح دهيد؟

“پاسخ : ولايت به معناى سرپرستى است، البته معانى ديگرى نيز دارد كه فعلا مورد بحث ما نيست و مسأله سرپرستى از مسائلى است كه وضع زندگى انسانها, آن را ايجاب كرده چون انسان, طورى خلق شده است كه جز با تشكيل اجتماع نمی ‏تواند زندگى كند و زندگى اجتماعى باعث شد انسانها در هر جا دور هم جمع شدند قانونى براى خود درست كنند و افراد آن اجتماع خود را ملزم و متعهد دانستند كه به قانون عمل نمايند و براى اجراى قانون نيازمند به فرد و يا افرادى شدند كه قانون را در جامعه اجرا كنند، زيرا قريحه ...