• یکشنبه، ۱۹ مرداد ۱۳۹۹
  • الأحد، 19 ذو الحجة 1441
  • Sunday, 9 August 2020

سؤال: نظر مذاهب اسلامی در مورد تشهد نماز و نحوه ی قرائت آن چگونه است؟

سؤال: نظر مذاهب اسلامی در مورد تشهد نماز و نحوه ی قرائت آن چگونه است؟

پاسخ: درفقه شیعه تشهد جزو واجبات غیر رکنی نماز محسوب شده که به واسطه ی فراموشی آن نماز باطل نمی گردد؛ هر چند که ترک چنین عملی از روی عمد موجب بطلان نماز خواهد بود.[1]

در فقه شیعه به هنگام تشهد واجب است که چنین گفته شود: «أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ وَ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّداً عَبْدُهُ وَ رَسُولُهُ اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ».[2]

اين مقدار واجب تشهد است و مستحب است قبل از شروع به آن نمازگزار بگويد: «الحمدلله» و يا بگويد: «بسم الله و بالله و الحمد لله و خيرالاسماء لله» و يا بگويد: «الاسماء الحسنى كلها لله».

همچنین مستحب است بعد از صلوات بر رسول خدا «صلی الله علیه وآله وسلّم » و اهل بيت گرام او«عليهم السلام» بگويد: «وَ تَقَبَّلْ شَفَاعَتَهُ‏ وَ ارْفَعْ دَرَجَتَهُ». [3]

در فقه اهل سنت حکم تشهد ی که در بین نماز قرار گرفته با تشهدی که قبل از سلام نماز واقع شده متفاوت است، هرچند کهفتوای غالب مذاهب فقهی اهل سنت بر وجوب این تشهد تعلق یافته است.

فتوای احناف بنابر قول اصح و فتوای مالکیه در قولی و فتوای مذهب حنبلی بر وجوب تشهدی است که در بین نماز واقع شده است. در مقابل قولی در بین احناف و شافعیه و بنابر روایتی درحنابله که این قول فتوای مذهب مالکی نیز می باشد بر عدم وجوب چنین تشهدی استقرار یافته است.[4]

همچنین در مورد تشهد دوم نماز، شافعیان و حنابله آنرا رکنی از ارکان نماز دانسته و احناف نیز آنرا امری واجب دانسته اند. در مقابل فتوای مذهب مالکی بر استحباب این تشهد تعلق یافته؛ هر چند در قولی در مذهب مالکی این تشهد واجب دانسته شده است.[5]

افضل و برترین الفاظ تشهد از دیدگاه حنفیه و حنابله، تشهد نقل شده از سوی عبدالله بن مسعود بوده که عبارت است از: «التَّحِيَّاتُ لِلَّهِ ، وَالصَّلَوَاتُ وَالطَّيِّبَاتُ ، السَّلاَمُ عَلَيْكَ أَيُّهَا النَّبِيُّ وَرَحْمَةُ اللَّهِ وَبَرَكَاتُهُ ، السَّلاَمُ عَلَيْنَا وَعَلَى عِبَادِ اللَّهِ الصَّالِحِينَ ، أَشْهَدُ أَنْ لا إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ ، وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ».[6]

در مقابل مالکیه برترین کیفیت انجام تشهد را تشهد عمر بن خطاب دانسته اند:«التَّحِيَّاتُ لِلَّهِ، الزَّاكِيَاتُ لِلَّهِ، الطَّيِّبَاتُ الصَّلَوَاتُ لِلَّهِ، السَّلاَمُ عَلَيْكَ أَيُّهَا النَّبِيُّ وَرَحْمَةُ اللَّهِ وَبَرَكَاتُهُ، السَّلاَمُ عَلَيْنَا وَعَلَى عِبَادِ اللَّهِ الصَّالِحِينَ، أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَحْدَهُ لاَ شَرِيكَ لَهُ ، وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ».[7]

همچنین برترین کیفیت ادای تشهد در نزد شافعیان روایت ابن عباس بوده که عبارت است از: «التَّحِيَّاتُ الْمُبَارَكَاتُ ، الصَّلَوَاتُ الطَّيِّبَاتُ لِلَّهِ ، السَّلاَمُ عَلَيْكَ أَيُّهَا النَّبِيُّ وَرَحْمَةُ اللَّهِ وَبَرَكَاتُهُ ، السَّلاَمُ عَلَيْنَا وَعَلَى عِبَادِ اللَّهِ الصَّالِحِينَ ، أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ ، وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا رَسُول اللَّهِ ».[8]

[1] . اگر تشهد را فراموش كند و بايستد و پيش از ركوع يادش بيايد كه تشهد را نخوانده، بايد بنشيند و تشهد را بخواندو دو باره بايستد و آنچه بايد در آن ركعت خوانده شود، بخواند و نماز را تمام كند و اگر در ركوع يا بعد از آن يادش بيايد، بايد نماز را تمام كند و بعد از نماز، سلام و تشهّد را قضا كند و بنابراحتياط واجب، براى تشهّد فراموش شده دو سجده سهو به جا آورد. (م 1102).

[2] . وسائل الشيعة ؛ الحر العاملی، ج‏6، ص393: «الْحَمْدُ لِلَّهِ أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ وَ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّداً عَبْدُهُ وَ رَسُولُهُ اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ- وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ تَقَبَّلْ شَفَاعَتَهُ‏ وَ ارْفَعْ دَرَجَتَهُ».

[3] . ر.ک: تحریر الوسیلة، امام خمینی، ج1، ص180.

[4] . الموسوعة الکویتیة، ج12، ص35.

[5] . همان.

[6] . صحیح البخاری، باب من سمى قوما أو سلم في الصلاة على غير مواجهة وهو لا يعلم، ح1144؛ الموسوعة الکویتیة، ج12، ص35.

[7] . الموطا، مالك بن أنس ، ح300؛ الموسوعة الکویتیة، ج12، ص35.همان، ص36.

[8] . صحیح مسلم، باب التَّشَهُّدِ فِى الصَّلاَةِ، ح929.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*

code