• چهارشنبه، ۱۵ مرداد ۱۳۹۹
  • الأربعاء، 15 ذو الحجة 1441
  • Wednesday, 5 August 2020

سوال:نظر اشاعره درباره عدالت خداوند چيست و چه اشکالی بر آن وارد است؟

سوال:نظر اشاعره درباره عدالت خداوند چيست و چه اشکالی بر آن وارد است؟

جواب: اشاعره با اينکه به حسن و قبح عقلى معتقد نيستند اما خداوند را عادل مي دانند، و معتقدند که خداوند كار ناروا انجام نمى دهد، ولى نه به اين معنا كه عدل و كار شايسته يا ناشايسته با قطع نظر از كلام و فعل خداوند حقيقت دارد، بلكه عدل و حسن از كلام يا فعل خداوند انتزاع مى شود، و آنچه فرض كنيم، اگر از خداوند صادر گردد حسن و عدل است. مثلاً اگر خداوند نيكوكاران را كيفر و تبهكاران را پاداش دهد، اين كار عين عدل و حسن است.

بديهى است نتيجه ى چنين تفسيرى، جز انكار عدل الهى چيزى نيست، و بر خلاف آيات قرآن كريم است، زيرا قرآن كريم حسن يا قبح برخى از افعال را مسلّم گرفته ، آنگاه صدور آن را براى خداوند اثبات يا نفى مى كند، چنان كه مى فرمايد: «هل جزاء الاحسان الاّ الاحسان»[1] و نيز مى فرمايد: «ام نجعل المتقين كالفجّار»[2] و آيات بسيار ديگر كه بر حسن و قبح عقلى دلالت روشن دارد. سيد مرتضى يادآور شده است كه اصول توحيد و عدل ـ در كلام اسلامى ـ از امام على عليه السلام اخذ شده است و پس از او در سخنان ائمه ى طاهرين عليهم السلام به وفور يافت مى شود. آنگاه نمونه هايى از روايات را در اين باره نقل كرده است و پس از آن از عدّه اى از علماى غير شيعه كه درباره ى توحيد و عدل ـ پس از ائمه ى اهل البيت عليهم السلام ـ پيشگام بوده اند ياد كرده است. آنان عبارتند از : حسن بصرى (متوفاى 110 ق) واصل بن عطا (متوفاى131 ق) عمروبن عبيد (متوفاى 143 ق) ، ابوالهذيل علاّف (متوفاى 235 ق) ، ابوسهل بشر بن معتمر (متوفاى 210 ق)، ابو اسحاق ابراهيم بن سيار نظّام (متوفاى 231 ق)، ابو عثمان عمروبن بحر جاحظ(متوفاى 256 ق)[3]

[1].الرحمن 60.

[2].ص 28.

[3]. امالي سيد مرتضي، ج1، ص142-130.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*

code