• چهارشنبه، ۱۷ آذر ۱۴۰۰
  • الأربعاء، 3 جماد أول 1443
  • Wednesday, 8 December 2021

پرسش : آيا پيامبران در دوره كودكى نيز از عصمت برخوردارند؟ چرا؟

پرسش : آيا پيامبران در دوره كودكى نيز از عصمت برخوردارند؟ چرا؟

“پاسخ : عصمت پيامبران و ائمه‏ عليهم السلام و در يك كلام معصومان‏ عليهم السلام از ابتداى تولد و حتى در رحم مادر است. خداوند متعال از آن جا كه می ‏دانست عده ‏اى از بندگانش به اختيار خويش – هر چند با استعدادى در سطح ساير افراد – بيش از ديگران و در بالاترين حد ممكن، از استعداد خود بهره ‏بردارى می ‏كنند تفضلا اين پاداش و موهبت ويژه را به آنان عطا فرمود و آنان را از علم و اراده ‏اى برخوردار ساخت كه به واسطه آن به «مصونيت كامل و مطلق» برسند. بايد توجه داشت كه اعطاى اين موهبت، معلول شايستگى‏ هاى آنان است نه محصول استعداد جبرى ايشان.
چنان كه در دعاى ندبه می ‏خوانيم: «اللهم لك الحمد على ماجرى… لنفسك و دينك… بعد ان شرطت عليهم الزهد فى درجات هذه الدنيا الدنية و زخرفها و زبرجها فشرطوا ذلك و علمت منهم الوفاء به فقبلتهم و قربتهم و قدمت لهم الذكر العلى و الثناء الجلى و اهبطت عليهم ملائكتك و كرمتهم بوحيك و رفدتهم بعلمك و جعلتهم الذريعة اليك…»؛ خدايا براى توست حمد بر… تو با آنان شرط نمودى كه نسبت به زينت‏ ها و منزلت‏ هاى دنيوى بى ‏اعتنا باشند (و جز به مقام قرب تو نينديشند) و آنها نيز اين شرط را پذيرفتند و چون می ‏دانستى به اين شرط عمل خواهند كرد، آنان را پذيرفتى و مقرّب خويش ساختى و (به جهت همين شايستگى) فرشتگان را بر آنان نازل فرمودى و با وحى خود ايشان را گرامی داشتى و از خوان علم بى‏ كران خويش بهره‏ ها دادى.
با توجه به تحليل «اصل عصمت»، می ‏توان دليل و چرايى عصمت در دوران كودكى معصومان را در دو وجه تقرير كرد:
1. عصمت در طفوليت، به عنوان پاداشى براى عصمت اختيارى در بزرگ سالى است؛ يعنى، وقتى خداوند متعال می ‏داند كه فردى در آينده زندگى خود، چه مسيرى را انتخاب می ‏كند, به ميزان حسن انتخاب او و تلاش مداوم آينده‏اش، وى را از نخستين روز زندگى، مورد لطف و عنايت قرار می ‏دهد و از لغزش‏ها مصون می ‏دارد. [1]
2. ملاك عصمت «علم و اراده» است و نيز عصمت، متفرع بر شأنيت و لياقت تكليف و مسؤوليت پذيرى است و اين هر دو در طفوليت وجود ندارد.
اما اين مسأله عموميت ندارد؛ چرا كه علم و اراده، هم در زمان طفوليت هست و هم در زمان بزرگ‏سالى؛ هر چند از لحاظ شدّت و ضعف متفاوت باشند. همچنين زمان تكليف و مسؤوليت‏پذيرى، نسبت به انسان‏هاى مختلف متفاوت است؛ چنان‏كه حضرت عيسى‏ عليه السلام در زمان نوزادى می ‏فرمايد: «قال انى عبداللَّه آتانى الكتاب و جعلنى نبيّا…»؛ «(كودك حضرت مريم) گفت: منم بنده خدا، به من كتاب داده و مرا پيامبر قرار داده است».[2] يا درباره يحيى ‏عليه السلام می ‏فرمايد: «يا يحيى خذ الكتاب بقوة و ءاتيناه الحكم صبياً»؛ «اى يحيى! كتاب (خدا) را به جد و جهد بگير و از كودكى به او نبوت داديم».[3]
همچنين براساس نصوص دينى و شواهد مسلّم تاريخى، عده‏اى از ائمه ‏عليهم السلام در سنين كودكى و نوجوانى به مقام والاى امامت نايل آمدند. امام جوادعليه السلام در هفت يا نه سالگى، امام هادى ‏عليه السلام در هشت يا نه سالگى و امام زمان(عج) در چهار يا پنج سالگى. [4]
بنابراين هر چند عصمت، متفرع بر تكليف است اما زمان خاصى نمی ‏توان براى آن تعيين كرد؛ بلكه زمان تكليف در انسان‏ها، متفاوت و آن گونه كه از شواهد ياد شده به دست آمد، برخى از آدميان در سنين طفوليت، مكلّف و عهده‏دار مقامات و مسؤوليت‏هايى می ‏شوند و چون ائمه‏ عليهم السلام و برخى، از ابتدا چنين بودند، از عصمت در طفوليت نيز برخوردار بودند. [5]”

پاورقي
“[1] محمد محمدى رى شهرى، فلسفه وحى و نبوت، دفتر تبليغات اسلامی ، قم, 1366 ش، ص 220.
[2] مريم (19)، آيه 30.
[3] همان، آيه 12.
[4] شيخ مفيد، ارشاد، موسسه الاعلمی للمطبوعات، چاپ سوم، 1399 ق، ص 317 – 319 و 366 – 327.
[5] محمد تقى مصباح يزدى، راهنماشناسى، امير كبير، تهران, 1375 ش، ص 673.”

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*

code