• سه شنبه، ۴ آبان ۱۴۰۰
  • الثلاثاء، 19 ربيع أول 1443
  • Tuesday, 26 October 2021

پرسش: فلسفه تحريم ازدواج با محارم چيست؟

پرسش: فلسفه تحريم ازدواج با محارم چيست؟

“پاسخ : كسانى كه ازدواج با آنان حرام است، چند گروهند:
1. محارم نسبى؛ مثل مادر، خواهر، عمه و خاله .
2. محارم سببى؛ يعنى محارمی كه در پى پيمان زناشويى محرميت با ايشان ايجاد می ‏شود؛ مثل مادر همسر .
3.محارم رضاعى؛ يعنى محرم‏هايى كه بر اثر شيرخوارگى براى انسان، وجود دارند؛ مثل خواهر رضاعى.
و كسانى كه ازدواج با ايشان به دليل كفر، يا به پايان نرسيدن عده طلاق يا عده وفات و نظير آن بر انسان حرام می ‏باشد. [1]
اما اين كه چرا ازدواج با كسانى چون مادر، خواهر، عمه و خاله حرام است، در پاسخ می ‏گوييم: در عمل به دستورات شرع، ملزم به دانستن فلسفه آن‏ها نيستيم؛ بلكه بايد با داشتن روحيه تعبد، بى‏ چون و چرا فرامين الهى را گردن نهيم. با اين حال در برخى از آيات و روايات به فلسفه و حكمت احكام اشار‏اتى شده است. با پيشرفت علم و دانش نيز انسان به فلسفه بسيارى از احكام پى برده است. از جمله آن‏ها ممنوعيت ازدواج با نزديكانى چون مادر و خواهر است. با پيشرفت‏ هايى كه از رهگذر علم ژنتيك براى بشر به دست آمده، مشخص شده است كه ازدواج‏ هاى فاميلى – خصوصاً در اقوام درجه اول ؛ مثل فرزند و مادر – هنجار مناسبى ندارد و باعث بيمارى‏ هاى مختلف و ناعلاج می ‏شود. انديشمندان رشته‏ هاى گوناگون علمی از دير باز تا كنون به برخى از اسباب و حكمت‏ هاى تحريم ازدواج با محارم پى برده ‏اند[2] كه نقل سخنان آنان اعجاز علمی قرآن را بيش از پيش مشخص می ‏كند:
1. سبب چنين تحريمی آن است كه فرآيند نزديكى، به نوعى ذلت و اهانت به فرد مقابل محسوب می ‏شود و انسان از ذكر آن حيا دارد. براى همين می ‏بايست مادران آدمی مصون از چنين تعرض و اهانتى باشند؛ چرا كه لطف‏ها و خدمات مادر نسبت به فرزند بيش از آن است كه قابل ذكر باشد و در شمار آيد. درباره مابقى محارم نيز ماجرا از همين قرار است. [3] محقق ديگرى در اين باره به نقل از فقها گويد: «تمايل غرايز جنسى نسبت به محارم كم‏تر است و هر چه تمايل جنسى كم‏تر باشد، ضعف قوه شهوى بيش‏تر می ‏گردد و در اين صورت اگر توليد مثلى انجام پذيرد، فرزند ضعيفى ايجاد خواهد شد». وى به نقل از متخصصين كشاورزى می ‏گويد:« اگر همه ساله در يك زمين، دانه محصول سال پيش همان زمين كاشته شود، نتيجه و محصول زراعت هم از نظر كمی و هم از نظر كيفى دچار ركود می ‏شود، و براى همين لازم است تخم ديگرى كه از زمين ديگرى است، در آن زمين كاشته شود. در تناسل انسان نيز ماجرا از اين قرار است كه نطفه پدر يا برادر يا فرزند و ديگر خويشاوندان كه ازدواج با آنان حرام است، مانند دانه يك زمين است كه اگر در همان زمين كاشته شود، نسل و نتيجه چنين ازدواج‏ هايى، ناقص خواهد بود و كيفيت مطلوبى نخواهدداشت».[4] محقق ديگرى گويد :«در ازدواج‏ هايى كه ميان محارم صورت می ‏گيرد، خانواده تهديد به اختلافات درونى و داخلى می ‏شود و فساد و فحشا ميان خانواده واحد حاكم می ‏گردد و نيز موجب انتقال بيمارى‏هاى ارثى به شكلى ناگوار به نسل‏هاى بعدى است و در نهايت ناتوانى نسل بشر را تا مرحله هولناكى در بردارد». پژوهش‏گر ديگرى، ضمن طرح آيه تحريم ازدواج با محارم، می ‏نويسد: «اهميت ازدواج‏هاى خويشاوندى در پزشكى از آن روست كه ريسك بيمارى‏ هاى ارثى نادر، مثل بيمارى تى‏ساكس, [5] فنيل كتونورى, [6] گالاكتوزمی , [7] گررو درما پيگمنتوزا[8] و… به ميزان نزديكى رابطه والدين (از نظر خويشاوندى) بستگى دارد. از خصوصيات مهم اين بيمارى‏ ها آن است كه اغلب در ميان ازدواج‏ هاى خويشاوندى پديدار می ‏شوند…» [9] وى در ادامه می ‏گويد: «هر چقدر در ازدواج ‏هاى خويشاوندى، نسبت زوج به يكديگر نزديك‏تر باشد، احتمال بروز بيمارى ‏هاى ژنتيكى زيادتر است. براى مثال اين احتمال در ازدواج فاميلى درجه يك (والد – فرزند) خيلى بيش‏تر است؛ چرا كه در اين حالت ژن‏هاى[10] آن‏ها مشترك می ‏باشد و احتمال اين كه ژن هاى حامل بيمارى در كنار يكديگر قرار گيرند و بچه را به بيمارى ژنتيكى مبتلا نمايد، بسيار بيش‏تر است. در حالى كه اين احتمال در ازدواج‏ هاى خويشاوندى دور، كمتر است. براى مثال در ازدواج‏ هاى فاميلى درجه سه (پسر عمو – دختر عمو) از آن جا كه ژن‏هاى مشترك آنها كمتر است، احتمال اين كه ژن‏هاى حامل بيمارى در كنار يكديگر قرار گيرند، كم‏تر شده، در نتيجه بروز بيمارى ارثى نيز كم‏تر ديده می ‏شود».[11] وى درباره ديگر علت تحريم ازدواج ‏هاى فاميلى كه جمعى بدان اشاره كرده ‏اند،[12] گويد: «دليل ديگر در مورد تحريم ازدواج با محارم اين است كه از نظر روحى و روانى، در ميان محارم، جاذبه و كشش جنسى معمولا وجود ندارد؛ زيرا آن‏ها از بدو تولد با هم بزرگ می ‏شوند و براى يكديگر موجود عادى و معمولى هستند. موارد نادر و استثنايى را نيز نمی ‏توان مقياس قوانين عمومی و كلى قرار داد. از اين رو در اين جا يكى از شرايط استحكام پيوند زناشويى كه جاذبه جنسى است، مخدوش شده است و بنابراين اين گونه ازدواج‏ ها ناپايدار و سست می ‏باشد».[13]”

پاورقي
“[1] تحرير الوسيله، امام خمينى، ج 2، ص 262، كتاب النكاح، فصل فى اسباب التحريم , مطبعه الاداب فى النجف الاشرف.
[2] البته هر شخص يا گروهى به برخى از اين حكمت‏ها و اسباب، و نسبت به برخى از محارم اشاره كرده است.
[3] مقتنيات الدرر، ميرسيد على حائرى تهرانى، ج 3، ص 75 , ناشر: شيخ محمد آخوندى، تهران، 1337ش؛ تفسير عاملى، ابراهيم عاملى، كتاب فروشى صدوق، تهران، ج 2، ص 374 – 373.
[4] تفسير هدايت، سيدمحمدتقى مدرسى، ج 2، ص 49، چاپ اول، 1377، بنياد پژوهش ‏هاى اسلامی آستان قدس رضوى.
[5] تى ساكس، تباهى شديد ذهنى و جسمی است كه در دوران شير خوارگى آغاز می ‏شود و به مرگ بين 2 تا3 سالگى منجر می شود.
[6] فنيل كتونورى، تأخير تكاملى است كه در دوران شير خوارگى آشكار می ‏شود و گاهى با ساير تظاهرات نورلوژيك، مانند حملات صرع، بيش فعالى و آشفتگى ‏هاى رفتارى، همراه می ‏گردد.
[7] گالاكتوزومی ، برجسته ‏ترين علايم بالينى اين بيمارى در دوران نوزادى بروز می ‏كند. عموماً نوزادانى كه چنين بيمارى اى دارند، با خوردن شير، علايم نارسايى كبد و اختلال كاركرد كليه پيدا می ‏كنند. رشد اين نوزادان هم كم است.
[8] گررو درما پيگمنتوزا، بيمارى نادر و كشنده ‏اى است كه با وجود نقاط قهوه ‏اى و زخم‏ هاى پوستى همراه با تحليل عضلانى و پوستى و تلانژ كتازى مشخص می ‏شود.
[9] قرآن و طب نوين، دكتر محمود نورى شاد كام، ص 81-82 , دار الكتب الاسلاميه، تهران، چاپ اول، 1378.
[10] ژن همان عامل وراثت است .
[11] قرآن و طب نوين، ص 83 – 82.
[12] تفسير نمونه، ج 3، ص 328 – 327 , دار الكتب الاسلاميه، چاپ نوزدهم، 1370.
[13] قرآن و طب نوين، ص 84.”

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*

code