• جمعه، ۱۰ تیر ۱۴۰۱
  • الجمعة، 1 ذو الحجة 1443
  • Friday, 1 July 2022

پرسش: چرا خداوند در قرآن براي خودش گاهي از ضمير””أنا””و گاهي “”نحن””استفاده كرده است؟

پرسش: چرا خداوند در قرآن براي خودش گاهي از ضمير””أنا””و گاهي “”نحن””استفاده كرده است؟

“پاسخ : تعبير “”نحن”” در مورد خداوند ممكن است براي بيان عظمت و قدرت باشد؛ زيرا بزرگان هنگامي كه از خود سخن مي‏گويند، نه فقط از خود كه از مأمورانشان نيز خبر مي‏دهند، و اين كنايه از قدرت، و عظمت و وجود فرمانبرداراني در برابر اوامر او است.[1] بنابراين در ضمير متكلم مع الغير (نحن و نا) نظر به واسطه و اسباب است مانند جبرئيل كه وحي خدا را مي‏رساند، ملك الموت كه جان انسان‏ها را مي‏گيرد، فرشتگان مأمور رزق و ساير مدبر الامر كه در طول فاعليت خدا قرار دارند. لذا در جائي كه سخن از افعال خداوند مانند رزاقيّت، خالقيت، اماته، احيا و فرستادن وحي است، معمولا”” از ضمير متكلم مع الغير استفاده شده است، مانند “”نحن نزلنا الذكر””[2] “”انا اوحينا اليك كما اوحينا الي نوح””[3] “”نحن نقص عليك احسن القصص بما اوحينا اليك “”[4] “”نحن نرزقكم “”[5] “”نحن نرزقهم””[6] “”و ان من شيء الا عندنا خزائنه و ما ننزّله الا بقدر معلوم و ارسلنا الرياح لواقح فانزلنا من السماء ماء فَاَسقيناكموه و اِنّا لنحن نحي و نميت””[7] “”و لقد خلقنا الانسان””[8] “”و الجّان خلقناه””[9] “”نخلقكم من ماء مهين””[10] “”انا اعطيناك الكوثر””[11] و … .
امّا جايي كه سخن از عبادت بندگان و پرستش خداوند است، ضمير متكلم وحده آمده است مانند: “”اياي فاعبدون””[12] “”لا اله الا أنا فاعبدون””[13] “”أنا ربكم فاعبدون””[14] “”اننّي انا الله لااله¬ الا أنا فاعبدني””[15] “”و ان اعبدوني هذا صراط مستقيم””[16] “”يعبدونني””[17] و … .
و نكته مهم و دقيقي است آنجا كه سخن از عبادت است خداوند فقط از خودش سخن مي‏گويد تا بندگان عبادت را خالص براي او بجا آورند اما آنجائي كه ديگر سخن از عبادت نيست بلكه از خالقيت و رازقيت و اماته و احيا است، ضمير به صورت جمع آورده شده كه نشانگر بيان سلسله علل مختلف اداره جهان است كه همگي مأموران الهي و به فرمان او عمل مي‏كنند. علاوه بر آن آوردن جمع، نشانه بزرگي و عظمت شخص است؛ شايد آوردن جمع بدان جهت بوده كه مردم پي به عظمت خدا ببرند. [18]”

پاورقي
“[1‍] تفسير نمونه، آيت الله مكارم شيرازي و همكاران، ج 27 ، ص 377، دار الكتب الاسلاميه.
[2‍] حجر، 9.
[3‍] نساء، 163.
[4‍] يوسف، 3.
[5‍] انعام، 151.
[6‍] اسراء، 31.
[7‍] حجر،21 – 23.
[8‍] همان، 28.
[9‍] همان، 27.
[10‍] مرسلات، 20.
[11‍] كوثر، 1.
[12‍] عنكبوت، 56.
[13‍] انبياء، 25.
[14‍] همان، 92.
[15‍] طه، 14.
[16‍] يس، 61.
[17‍] نور، 55.
[18‍] قرآن كريم، سوره بقره / 186، حجر / 49، صافات / 11، مريم / 67، واقعه / 57، انعام / 151، طه / 132.”

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*

code