• یکشنبه، ۱۹ مرداد ۱۳۹۹
  • الأحد، 19 ذو الحجة 1441
  • Sunday, 9 August 2020

چرا خداوند با اين كه بنى ‏اسراييل اين قدر اذيت و لجاجت مى ‏كردند، باز هم در قرآن فرمود: «انى فضلتكم على العالمين»؟

چرا خداوند با اين كه بنى ‏اسراييل اين قدر اذيت و لجاجت مى ‏كردند، باز هم در قرآن فرمود: «انى فضلتكم على العالمين»؟

پاسخ : اول بايد مشخص شود معناى آيه چيست. در اين آيه خداوند قوم يهود زمان رسول اللَّه ‏صلى الله عليه وآله را خطاب قرار داده و نعمت‏هايى را كه به پدرانشان ارزانى داشته، يادآور می شود و آنها شامل وجود انبيا و كتب الهى در ميان قوم يهود و به حكومت رسيدن برخى از آنها و نظير آن می شود. [1] و ذكر اين نعمت‏ها براى آن است كه حجت الهى بر بنی ‏ اسراييل تمام شود و آنان دست از مخالفت با رسول خدا بردارند و كارشكنى نكنند. در دنباله آيه مورد تهديد صريح هم واقع شده اند: «وَ اتقوا يوماً لا تجزى نفسٌ عَن نفسٍ شيئاً و لا يُقبلُ مِنها شفاعةٌ و لا يُؤخَذُ مِنها عدلٌ و لا هم يُنصَرون»؛ و بترسيد از روزى كه هيچ كس چيزى از عذاب خدا را از كسى دفع نمی كند نه از او شفاعتى پذيرفته و نه به جاى وى كس ديگرى گرفته می شود و يارى هم نخواهند شد.
اشكالى كه از ظاهر آيه به چشم می آيد، آن است كه خداوند می فرمايد: من شما را بر جهانيان برترى دادم. از اين اشكال به صورت‏ هاى متفاوتى پاسخ داده شده است؛ از جمله:
1. منظور از عالمين فقط مردم عصر بنی ‏اسراييل يعنى امت‏هاى زمان حضرت موسى ‏عليه السلام است و خداوند می خواهد بفرمايد كه من شما (قوم يهود) را بر امت‏هاى زمانتان برترى بخشيدم. [2] روايت‏هايى نيز در اين‏باره نقل شده است. [3] و منظور از نعمت‏هايى كه سبب برترى شده، به سلطنت رسيدن برخى از قوم يهود و انبياء الهى و كتب آسمانى در ميان آنان بوده است. [4]
2. بنی ‏اسراييل در برخى جهت ‏ها مثل نازل شدن منّ و سلوى بر آنها و رهايى و نجات از فرعون و شكافته شدن دريا براى آنان از ساير امت‏ ها برترى داده شده اند نه در هر جهتى. بنابراين امت‏ هاى ديگر در ساير جهت‏ ها از بنی ‏اسراييل برترى خواهند داشت. [5]
بحث ديگر آن است كه آيا تمامى بنی ‏اسراييل – گرچه در برخى از جهت ‏ها كه بدان اشاره شد – اهل فضيلت بوده اند؟ قطعاً پاسخ منفى است. عتاب‏ ها و خطاب‏هاى سرزنش ‏آميز قرآن بيانگر اين است كه بسيارى از آنان قومى لجوج و كارشكن بوده اند. با اين حال آيا فضيلتى نسبت به ساير امت‏ها – حتى امت‏هاى زمان خويش – داشته اند؟! حتى بسيارى از آنان كافر و به صورت بوزينه و خوك مسخ گشتند و مورد لعن و نفرين خداوند واقع شدند. [6] و بعد از توحيد به قهقرا برگشته و گوساله پرستى را آغاز كردند.
نتيجتاً اين كه طبق آيه فوق و تفسير آن مشخص می شود كه خداوند پاره‏اى از قوم يهود را به سبب وجود انبياء الهى در ميان آنان و برخى نعمت‏هاى ديگر بر ساير اُمَم – در زمان خودشان يا به طور نسبى و در تمامى امت‏ها – برترى بخشيده، و تفضيل نسبى برخى از آنها باعث نمی شود كه قوم يهود – حتى كفار و فساق و گنهكارانشان – را برتر از اقوام ديگر حتى قوم رسول اللَّه ‏صلى الله عليه وآله كه به تعبير و تصريح قرآن مجيد افضل اقوام هستند، بدانيم. قرآن مجيد در اين خصوص می فرمايد: «كنتم خيرَ اُمَّةٍ اُخرِجَت للناسِ…»؛ علماى شيعه و سنى نيز همگى بر اين نظر هستند كه بهترين امت، امت رسول اللَّه ‏صلى الله عليه وآله است. [7]”

پاورقي
“[1] تفسير ابن كثير، ج 1، ص 81 (تصحيح شده به اشراف خليل ميس، دارالقلم بيروت، چاپ دوم)؛ درالمنثور، ج 1، ص 165 (تصحيح و نشر دارالفكر، بيروت، 1414ه).
[2] تفسير فخررازى، ج 3، ص 52 (مركز النشر و مكتب الاعلام الاسلامى، چاپ سوم: 1411ه)؛ تفسير نمونه، ج 6، ص 337، ذيل آيه 140 اعراف.
[3] درالمنثور، ج 1، ص 165.
[4] تفسير فخررازى، ج 3، ص 52.
[5] همان.
[6] همان، ص 53 – 52.
[7] مجمع البيان، ج 1، ص 198 (تحقيق و تعليق لجنة من العلما و المحققين الاخصائيين، مؤسسة الاعلمى، بيروت، چاپ اول، 1415 ه).”

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*

code