• جمعه، ۱۰ تیر ۱۴۰۱
  • الجمعة، 1 ذو الحجة 1443
  • Friday, 1 July 2022

پاسخ به شبهه گرگیج در مورد مادر امام سجاد علیه السلام

پاسخ به شبهه گرگیج در مورد مادر امام سجاد علیه السلام

بسم الله الرحمن الرحیم

مولوی گرگیج در تاریخ نوزدهم آذر ماه سال 1400 در خطبه­ های نماز جمعه سخنانی مطرح کرد که بر خلاف وحدت و تقریب مذاهب بوده و موجب توهین به مقدسات مسلمانان و آزرده خاطر شدن شیعه و اهل سنت گردید.

متن سخن او در نماز جمعه چنین است:

«مادر زین‌العابدین دختر یزدگرد بود که حضرت عمر (رض) پس از فتح ایران به نکاح حضرت حسین (رض) درآورد و 9 امام پس‌ازآن از همین نسل به وجود آمدند، پس اگر خلافت حضرت عمر (رض) را نپذیریم اعتبار امامان و نسَب آنان را زیر سؤال برده‌ایم.»

چنان­چه ملاحظه شد وی ضمن سخنانی در دفاع از خلیفه دوم، نسب امامان شیعه را زیر سوال برد. از آنجایی که مکتب اهل بیت علیهم السلام از پشتوانه علمی متقن و استدلال­ های پولادین برخوردار است، ضمن محکوم نمودن این سخنان، بهترین سنجه را برای راستی آزمایی، استدلال منطقی می­داند. آن­چه در پی می ­آید ارزیابی ادعای وی بر اساس موازین علمی است.

  1. ایرانی بودن مادر امام زین‌العابدین (علیه‌السلام)، امری مشهور در تاریخ است، اما درباره اینکه چه زمانی ایشان را به سرزمین عرب آوردند، اختلاف وجود دارد. طبق برخی نقل‌ها، این رخداد در زمان خلافت امیر مؤمنان، حضرت علی­ بن ابی‌طالب (علیهما‌السلام) (دینوری، الأخبار الطوال، ص 222؛ فتال نیشابوری، روضة الواعظین، ص201؛ قاضی نعمان مغربی، شرح الأخبار، ج3، ص267؛ شیخ مفید، الإرشاد، ج2، ص137) و بر اساس برخی دیگر از گزارش‌ها، در دوره عثمان بن عفان اتفاق افتاده است (شیخ صدوق، عیون أخبار الرضا (علیه‌السلام)، ج2، ص135- 136). بر اساس نقل‌های تاریخی، گزارش اسارت او در زمان عثمان صحیح به نظر می‌رسد؛ زیرا یزدگرد در سال 30 به خراسان فرار نمود (طبری،‌ تاریخ الطبری ج2، ص 616-617) و عامربن کریز سال 30 خراسان را فتح نمود و دختر یزدگرد در همین سال اسیر شد (صدوق، عیون اخبار الرضا، ج2، ص 135- 136). بنابراین اصل وقوع این مسئله در دوران عمربن خطاب مورد تردید است.
  2. بر اساس گزارش منابع اسلامی، این بانو با امام حسین (علیه‌السلام) و خواهر دیگرش با محمدبن ابی‌بکر ازدواج کرد (زمخشری، ربیع الأبرار، ج3، ص350 – 351؛‌ ابن حمدون، التذکرة الحمدونیة،‌ ج9، ص191؛ عسقلانی، تهذیب التهذیب، ج3، ص378). با توجه به اینکه محمد بن ابی­ بکر در ذی‌القعده سال 10 به دنیا آمده (ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج3، ص 1366) و فتح ایران در جنگ نهاوند سال 19 یا 20 (بلاذری، فتوح البلدان، ص 302) یا 21 هجری (یعقوبی، تاریخ یعقوبی، ج2، ص 156) صورت گرفته است، در آن زمان محمد بن ابی­بکر 9 یا 10 یا 11 ساله بود؛ بنابراین وقوع چنین ازدواجی در زمان عمربن خطاب بسیار بعید است.
  3. بر پایه قولی که این ازدواج را در دوران عمربن خطاب دانسته، عمر قصد فروش آن‌ها را داشت، اما امیر مؤمنان، حضرت علی (علیه‌السلام) فرمود دختران پادشاهان فروخته نمی‌شوند (زمخشری، ربیع الأبرار، ج3، ص350 – 351؛‌ ابن حمدون، التذکرة الحمدونیة،‌ ج9، ص 191؛ ابن خلکان، وفیات الأعیان، ج3، ص267؛ الأبشیهی،‌ المستطرف فی کل فن مستظرف، ج2، ص168، حلبی، السیرة الحلبیة، ج2، ص222) و بر اساس دستور رسول خدا (صلی‌الله علیه وآله)، باید با آنان کریمانه برخورد شود و با هرکسی که می‌خواهند ازدواج کنند که جناب شهربانو (علیهاالسلام) نیز امام حسین (علیه‌السلام) را انتخاب نمود (ابن شهرآشوب، مناقب آل أبی طالب، ج4، ص55؛ یوسف بن حاتم شامی، الدر النظیم، ص579)، بنابراین عمر او را مِلک امام حسین (علیه‌السلام) نکرد.
  4. بر اساس حکم شرع، در ازدواج، زن صیغه­ ی ازدواج را می‌خواند [ایجاب] و مرد آن را تکمیل می‌کند [قبول] و آنچه اکنون به‌عنوان وکالت دادن به وکیل صورت می‌گیرد، رسمی است که ظاهراً در گذشته رایج نبوده است. در این ماجرا بعد از ابراز رضایت جناب شهربانو (علیهاالسلام)، امیر مؤمنان (علیه‌السلام) او را برای امام حسین (علیه ­السلام) خواستگاری نمودند (مبرد، الفاضل، ص 106) جناب شهربانو سلام‌الله علیها با اشاره­ ی امیر مؤمنان علیه‌السلام جملات ابتدایی را ابراز کرد و مترجم نیز جناب سلمان رضوان‌الله علیه بود (ابن فندمه، لباب الأنساب والألقاب والأعقاب، ج1، ص21). بر اساس روایات شیعی نیز خطبه عقد توسط جناب حذیفة یمان که یکی از شیعیان امیر مؤمنان علی (علیه‌السلام) است، خوانده شد (ابن شهرآشوب، مناقب آل أبی طالب، ج4، ص55؛ یوسف بن حاتم شامی، الدر النظیم، ص579)؛
  5. اگر مقصود گرگیج این است که این بانو در زمان خلیفه دوم اسیر شده و عمر او را به ملکیت سیدالشهدا (علیه‌السلام) در آورده و بدین سبب حکومت او مشروع است، در پاسخ قابل گفتن است که اولاً بیان شد جناب شهربانو (سلام­الله علیها) از طریق عقد به ازدواج امام حسین (علیه‌السلام) درآمد؛ ثانیاً اگر از طریق مالکیت هم باشد، مشروعیت خلافت خلفا از آن به دست نمی‌آید زیرا:
  • اگر پذیرش هدیه از سلطان، نشان از مشروعیت حکومت او باشد، در دوره نبوی نیز «مقوقس» پادشاه مصر ماریه قبطیه را به پیامبر صلی‌الله علیه و آله هدیه داد، پس بنا بر مبنای گرگیج باید حکومت پادشاه مصر نیز مشروع باشد، درحالی‌که طبق مبانی اسلامی چنین نیست. مادر جناب زید بن علی علیه‌السلام نیز کنیزی بود که جناب مختار به امام سجاد علیه‌السلام هدیه داد (ابوالفرج اصفهانی، مقاتل الطالبیین، ص۱۲4)، ولی اهل سنت، این مسئله را دلیل مشروعیت خلافت مختار نمی‌دانند. بر این اساس، پذیرش کنیز از عمر بن خطاب نیز دلیل قبول خلافت او نیست.
  • بر اساس فقه شیعه و روایات معتبر معصومان (علیهم‌السلام)، اگر فردی به جنگی غیر مشروع برود و در آن جنگ غنیمت به دست آورد، تمام غنائم، ملک امام معصوم است و ایشان هرگونه بخواهد در آن تصرف می‌کند (کلینی، الکافی، ج5، ص43- 44، ش1) حال اگر جنگ ایران از نظر امامان معصوم (علیهم‌السلام) مشروع نباشد، تمامی غنیمت‌ها مِلک شخصی امام است و اگر کسی بدون اجازه در آن تصرف کند، کار حرام انجام داده است و با دادن آن اموال به امام، مشروعیت جنگ آن فرد ثابت نمی‌شود.
  • بر اساس دیدگاه شیعه، هر چه در زمین است، متعلق به امام بوده و امام مالک اصلی آن است و مالکیت دیگران، فرعی و با اذن امام است؛ یعنی امامِ منصوب از طرف خداوند، هرگونه صلاح بداند در آن‌ها تصرف می‌کند زیرا اراده او تابع اراده خدا است. ازاین‌رو اگر جنگ‌های خلفا مشروع نباشد، امام می‌تواند به‌عنوان مالک اصلی در همه اموالی که به غنیمت گرفته شده، هرگونه بخواهد تصرف کند (شیخ کلینی، الکافی، ج1، ص407).
  • یکی از مسائل شرعی که حتی در مورد غیر امام نیز جاری است، مسئله ­ی هدایای حاکمان غیر مشروع است، که درصورتی‌که آن حاکم هدیه‌ای به شخص مؤمن بدهد، در بعضی موارد تصرف در آن جایز است. که یکی از آن‌ها تصرف به خاطر تقیه است.

بنابراین سخنان گرگیج نه‌تنها بر اساس موازین علمی نیست، بلکه خارج از مبانی شیعه و سنی بوده و موجب تفرقه‌افکنی و فتنه است.

والسلام علی من اتبع الهدی

دانلود فایل pdf پاسخ

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*

code